Vàng da ở trẻ sơ sinh có phải là một bênh lý kéo dài ở các bé?

Vàng da ở trẻ sơ sinh là hiện tượng hồng cầu bị vỡ và chức năng chuyển hóa bilirubin của gan chưa hoàn thiện. Vàng da bệnh lý ở các bé sơ sinh có thể gây ra biến chứng vàng da nhân não, thâm chí có thể khiến bé bị tử vong hoặc để lại di chứng là trẻ chậm phát triển. Vì vậy, mẹ nên nhận biết một số dấu hiệu nhằm phân biệt vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý. Cùng tìm hiểu chi tiết ngay sau đây nhé!

Phân biệt vàng sinh lý và vàng da bệnh lý

Trẻ sơ sinh có thể bị vàng da sinh lý hoặc vàng da bệnh lý. Trường hợp bé bị vàng da sinh lý thường sẽ biến mất sau một khoảng thời gian ngắn. Trong khi đó, nếu vàng da bệnh lý lại rất nguy hiểm do bé có thể bị hôn mê hoặc co giật. Do vậy các bậc phụ huynh nên biết cách phát hiện vàng da ở trẻ sơ sinh.

Vàng da sinh lý

Vàng da sinh lý có thể chỉ dừng lại ở mức độ nhẹ. Với trẻ đủ tháng, bình thường vàng da sẽ được coi là sinh lý khi tình trạng vàng da xuất hiện sau 24 giờ tuổi và thường biến mất trong vòng 1 tuần với các bé đủ tháng và 2 tuần với bé sinh non tháng.

Mức độ vàng da nhẹ là chỉ vàng da đơn thuần ở vùng mặt, cổ, ngực và vùng bụng phía trên rốn; không kèm theo triệu chứng bất thường khác. Nồng độ bilirubin/máu không vượt quá 12mg% ở các bé đủ tháng và không quá 14mg% ở các bé thiếu tháng. Tốc độ tăng Bilirubin/máu không vượt quá 5mg% trong vòng 24 giờ. Bên cạnh đó, nước tiểu của bé sơ sinh có màu tối hay màu vàng (vì nước tiểu của bé sơ sinh thường không màu) và phân nhạt màu.

Nguyên nhân gây hiện tượng vàng da ở trẻ sơ sinh này là do sự tích tụ của Bilirubin – một chất có màu vàng được sản sinh ra khi các tế bào hồng cầu bị phá vỡ và giải phóng ra. Hiện tượng này phổ biến ở trẻ sơ sinh vì trẻ có lượng tế bào hồng cầu cao, các tế bào này thường xuyên bị phá vỡ và được thay mới.

Đồng thời thì gan của bé lại chưa đủ trưởng thành để lọc bỏ hết Bilirubin ra khỏi máu vì vậy mới gây ra vàng da ở trẻ sơ sinh. Khi bé được khoảng 2 tuần tuổi thì gan đã phát triển đầy đủ hơn và đã đủ sức xử lý Bilirubin. Do vậy nê bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh sẽ tự khỏi mà không có bất kỳ nguy hiểm nào.

Vàng da bệnh lý

Trong một số trường hợp thì vàng da ở trẻ sơ sinh là biểu hiện của một căn bệnh tiềm tàng nào đó. Và trong những trường hợp này thì vàng da sẽ xuất hiện sớm, trong vòng 24 giờ sau khi được sinh ra.

Biểu hiện của vàng da sơ sinh bệnh lý là tình trạng vàng da đậm xuất hiện sớm, không tự hết vàng sau 1 tuần với các bé đủ tháng và 2 tuần đối với các bé thiếu tháng; với mức độ là vàng toàn thân, lòng bàn tay, bàn chân và kết mạc mắt. Bên cạnh đó còn có sự xuất hiện của một số triệu chứng bất thường khác như: trẻ bỏ bú, lừ đừ, co giật… Xét nghiệm Bilirubin có trong máu cũng tăng hơn bình thường.

Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời thì có thể xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh bởi Bilirubin gián tiếp thấp vào não làm cho bé tử vong hoặc bị bại não suốt đời.

Một số nguyên nhân gây vàng da ở trẻ sơ sinh này bao gồm: bất đồng nhóm máu mẹ con (ABO, Rh), xuất huyết dưới da, chậm đi phân su, bệnh lý tan máu ( thiếu men G6PD, hồng cầu hình liềm, nhiễm trùng), nhiễm virus bào thai, bệnh lý gan mật bẩm sinh (teo đường mật, giãn đường mật).

Dấu hiệu em bé cần đi khám

Khi em bé có một trong số các dấu hiệu sau đây thì bố mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế khám và tìm ra nguyên nhân, điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh kịp thời nhé:

  • Vàng da ở trẻ sơ sinh xuất hiện sớm trước 48 giờ sau sinh.
  • Vàng da ở trẻ sơ sinh kéo dài trên 1 tuần đối với các bé đủ tháng, trên 2 tuần với các bé thiếu tháng.
  • Vàng toàn thân, vàng cả lòng bàn tay và lòng bàn chân.
  • Vàng da ở trẻ sơ sinh kèm một số dấu hiệu bất thường khác như bú ít, phân bạc màu, co giật, sốt…

Hiện tượng vàng da ở trẻ sơ sinh rất dễ nhận biết bằng mắt thường khi bé ở nơi có đủ ánh sáng. Do đó, hàng ngày mẹ nên quan sát màu da toàn thân của con ở nơi có ánh sáng. Trong trường hợp khó nhận biết khi da con có mài đỏ hồng hoặc đen, bạn nên ấn nhẹ ngón tay cái lên da bé trong vài giây, sau đó buông ra. Nếu bé bị vàng da thì vào chỗ bạn ấn ngón tay sẽ có màu vàng rõ rệt. Khi có những biểu hiện nghi là vàng da ở trẻ sơ sinh thì bố mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để kiểm tra.

Phòng ngừa vàng da sơ sinh

  • Chăm sóc sức khỏe tốt trong thời gian người mẹ mang thai, đi khám thai đầy đủ theo lịch hẹn của bác sĩ nhằm có thể phát hiện sớm và điều trị kịp thời một số bệnh lý trong thai kỳ. Nhờ vậy mà tránh được việc sinh non, nhiễm trùng từ mẹ sang con, sinh nhẹ cân, quá cân.
  • Cho em bé bú sữa non ngay sau sinh và giữ ấm bé để con không bị hạn thân nhiệt, hạ đường huyết và sớm đi phân su ngay sau sinh.
  • Phòng bé phải có đủ ánh sáng để dễ dàng theo dõi màu sắc da của em bé.

Có 2 phương pháp điều trị vàng da sơ sinh bệnh lý do tăng Bilirubin gián tiếp:

  • Chiếu đèn là một phương pháp điều trị đơn giản, an toàn và cũng khá là hiệu quả. Mục tiêu là sử dụng năng lượng ánh sáng xuyên qua da giúp chuyển hóa Bilirubin tự do trong máu thành một chất khác không độc và rồi đào thải ra ngoài phân, nước tiểu.
  • Thay máu là một biện pháp được áp dụng khi vàng da ở trẻ sơ sinh ở mức độ nặng và thất bại trong việc điều trị với liệu pháp chiếu đèn hoặc bé có một số triệu chứng thần kinh kèm theo.

Lưu ý là việc phơi trẻ dưới ánh nắng vào buổi sáng sẽ không giúp điều trị vàng da bệnh lý vì cường độ ánh sáng của nắng buổi sáng sớm quá yếu và bé cũng không thể tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong khoảng thời gian dài nhằm đạt được hiệu quả.

Hy vọng với những thông tin trên về vàng da ở trẻ sơ sinh thì bạn đã có thêm kiến thức và một số điều cần lưu ý khi chuẩn bị hoặc vừa mới sinh em bé.

Đăng ký trở thành thành viên của CLB cha mẹ thông minh để được lắng nghe, hỏi đáp trực tuyến cùng các chuyên gia, bác sĩ hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ cho mẹ và bé và Và cùng hơn 50.000 mẹ bỉm sữa chia sẻ kinh nghiệm, bí quyết nuôi con nhàn để bạn tận hưởng hành trình làm mẹ hạnh phúc như bạn mong muốn.

Xem thêm bài viết liên quan:

Trẻ sơ sinh bị ho: Khi nào bố mẹ nên đưa trẻ đi khám?
Kinh nghiệm chữa tắc tia sữa cho mẹ bỉm đang cho con bú
Hướng dẫn cách tắm cho trẻ sơ sinh, con khỏe mạnh không bị cảm lạnh

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *